سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

357

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

در مدرسهء ناظميه كلاس فاضل را تدريس مىكرد . راجه محمودآباد در سال 1919 م مدرسة الواعظين را تأسيس و مولانا در كلاس اول اين مدرسه نام‌نويسى كرد و در سال 1921 م از اين مدرسه فارغ التحصيل شد و براى تبليغ به مناطق بهار و بنگال مأموريت يافت . در آنجا زبان بنگالى را ياد گرفت و به تبليغ پرداخت . در همان زمان نهضت سدهى « 1 » در يوپى ( اتراپرادش ) به اوج خود رسيده بود ، بنابراين او را به آنجا خواستند تا با آنان مقابله كند . مولانا با شايستگى و لياقت كامل با آرياييها « 2 » مقابله كرد . زبان هندى را ياد گرفت و سانسكريت و مذهب هندو را مطالعه كرد و لياقت خودش را به اثبات رساند . در سال 1924 م از سوى مدرسه به جزاير آفريقا فرستاده شد . وى زبانهاى محلى آنجا را ياد گرفت و به تبليغ و خدمت دين پرداخت . سپس به ايالت سرحد مأموريت يافت و در مناطق پاراچنار و قبايل محلى به تبليغ اسلام مشغول شد و خدمات ارزنده‌اى از خود برجا گذاشت . در تبت ، كشمير ، بلنستان و غيره با نوربخشيان مقابله كرد و آنان را متمايل به تشيع ساخت و گمراهان را به راه راست هدايت نمود . از سال 1926 م الى 1936 م در ايالت سرحد سكونت گزيد ، سپس نجم الملة او را به لكنهو دعوت كرد و در ماه ژوئيهء 1936 م به سمت نايب‌رئيس مدرسة الواعظين منصوب شد . وقتى در 29 ذيقعده 1355 ه ق مولانا ابو الحسن درگذشت ، مولانا عديل اختر رئيس آن مدرسه بود . وى مدرسه را برطبق اصول جديد استوار كرد و با تجربيات وسيع علمى خود طلاب را با افكار جديد آشنا ساخت و مدت بيست و پنج سال در راه تدريس انجام‌وظيفه كرد . مولانا عديل اختر فردى منظم و دقيق النظر و زحمتكش و مخلص و عالمى متقى و ساده‌دل بود ، از خودنمايى و شهرت‌طلبى دورى مىجست . تمام علما به او احترام مىگذاشتند . از ميان استادانش مولانا نجم الحسن به وى علاقهء مخصوصى داشت . در سخنرانيهاى خود در صحت روايات و گفتار دقت مىكرد و در عاشوراى حسينى با پاى برهنه ، سياه پوشيده شركت مىكرد . هنگام مطالعه ، حاشيهء كتاب را به همان زبانى مىنوشت ، كه آن كتاب نوشته شده بود و حق تحقيق را ادا مىكرد . مولانا بااين‌كه مبتلا به فشار خون بود روزه را ترك نمىكرد . سرانجام اين ناراحتى در رمضان 1370 ه ق به اوج خود رسيد و موجب وفاتش شد .

--> ( 1 ) - نهضتى كه در آن از مسلمانان مىخواستند مجددا به مذهب هندو برگردند . - م . ( 2 ) - يكى از مذاهب هندوان .